Η καταστροφική φωτιά της Πάρνηθας ξέσπασε στη νότια πλευρά του βουνού, κοντά στη Μονή Κλειστών το μεσημέρι της 22ας Αυγούστου 2023. Κύκλωσε γρήγορα την περιοχή της Φυλής και το Πανόραμα Άνω Λιοσίων, κάνοντας στάχτη δεκάδες μαντριά και σπίτια. Επί 3 ημέρες με συνεχείς αναζωπυρώσεις, κατέβηκε ανατολικά στην Ντάρδιζα, τον Καποτά και την Αγία Παρασκευή Αχαρνών. Ένα από τα μέτωπα μπήκε στον Εθνικό Δρυμό της Πάρνηθας. Τέθηκε υπό έλεγχο στις 24 Αυγούστου.
Πάνω από 60.000 στρέμματα δάσους παραδόθηκαν στις φλόγες, ενώ έγιναν αυτοψίες σε περίπου 200 σπίτια. Δεκάδες από αυτά καταστράφηκαν ολοσχερώς.
Σήμερα, 3 χρόνια μετά, πολλοί μόνιμοι κάτοικοι των περιοχών αυτών που είδαν την περιουσία τους να χάνεται, δεν έχουν αποζημιωθεί και ούτε πρόκειται να αποζημιωθούν.
Τα σπίτια τους παραμένουν ερείπια, όπως την επόμενη ημέρα της φωτιάς. Με τους νέους δασικούς χάρτες και την ψηφιακή καταγραφή το 2022, τμήματα των οικοπέδων τους εμφανίζονται πλέον ως δασικές εκτάσεις. Έτσι δεν έλαβαν κρατική αρωγή για ανέγερση του σπιτιού τους, παρότι αυτά είχαν χτιστεί πριν το ‘83, είχαν νομιμοποιηθεί με υψηλά κόστη και στο παρελθόν δεν χαρακτηρίζονταν δασικά.
Διονυσης Γ., πυρόπληκτος 76 ετων
Το σπίτι που έφτιαξε με τους κόπους μιας ολόκληρης ζωής στην Αγία Παρασκευή Αχαρνών έγινε στάχτη σε λίγες ώρες στις 23 Αυγούστου του 2023. Στην εικόνα του καμένου σπιτιού ο κύριος Διονύσης κατέρρευσε. Έκανε κουράγιο μόνο χάρη στα παιδιά του, που του είπαν « τα σπίτια ξαναφτιάχνονται, εσύ να είσαι καλά». Έσφιξε τις γροθιές του και με όσες δυνάμεις είχε στα 73 του χρόνια, ακολούθησε όλη τη διαδικασία για να ξαναχτίσει το σπιτικό του. Οι υπηρεσίες έκαναν αυτοψία κι όταν του ανακοινώθηκε ότι θα λάβει αποζημίωση πήρε μια ανάσα αισιοδοξίας.
Λίγο πριν εισπράξει την προκαταβολή όμως, τα πάντα γκρεμίστηκαν ξανά, όπως λέει στο ΒΝ. «Μια «μύτη» από το οικόπεδό μου, μου είπαν, είχε χαρακτηριστεί δασική. Όχι το σημείο που είναι χτισμένο το σπίτι, πιο πίσω. Αλλά γι’αυτό το λόγο δεν με άφησαν να το χτίσω, ούτε μου έδωσαν την αποζημίωση. Μου ζήτησαν μάλιστα να το κατεδαφίσω».
Στη φωτογραφία που έδωσε ο κύριος Διονύσης στο ΒΝ, βλέπετε το σπίτι του μετά τη φωτιά, πριν αναγκαστεί ο ίδιος να κατεδαφίσει τους κόπους μιας ολόκληρης ζωής.
Θεσμικό κενό «κρεμάει» τους πυρόπληκτους
Κατά τον έλεγχο των φακέλων πολλών πυρόπληκτων αναδείχθηκε ένα ζήτημα που δεν σχετίζεται με την πραγματική θέση των κτισμάτων, αλλά με τη γεωχωρική εξέλιξη των χαρτογραφικών υποβάθρων.
Οι κατοικίες αυτές είχαν αδειοδοτηθεί ή νομιμοποιηθεί με βάση τα τοπογραφικά δεδομένα της εποχής τους, τα οποία ήταν αναλογικά και δεν βασίζονταν σε σύγχρονα κρατικά συστήματα αναφοράς συντεταγμένων (ΕΓΣΑ ’87).
«Με την κύρωση των δασικών χαρτών, οι δασικές εκτάσεις αποτυπώθηκαν πλέον σε ενιαίο ψηφιακό γεωχωρικό υπόβαθρο. Η συσχέτιση παλαιών τοπογραφικών διαγραμμάτων και ορίων ιδιοκτησίας με τα σύγχρονα γεωαναφερμένα υπόβαθρα μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να αναδείξει χωρικές αποκλίσεις», εξηγεί στο ΒΝ ο πολιτικός μηχανικός Χάρης Δαμάσκος.
Αποτέλεσμα είναι να εμφανίζονται τμήματα οικοπέδων ως δασικές εκτάσεις, ενώ κατά τον χρόνο έκδοσης της οικοδομικής άδειας ή της νομιμοποίησης δεν υπήρχε τέτοιο ζήτημα, ούτε μπορούσε να διαπιστωθεί με τα διαθέσιμα χαρτογραφικά δεδομένα.
Το σημαντικότερο είναι ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι επικαλύψεις αυτές αφορούν μόνο ένα μικρό τμήμα του οικοπέδου και όχι τη θέση του υφιστάμενου κτιρίου που καταστράφηκε, ούτε το περίγραμμα της ανακατασκευής.
Παρ’ όλα αυτά το γεγονός αυτό οδηγεί σε αδυναμία ολοκλήρωσης της διαδικασίας κρατικής αρωγής ή ανακατασκευής.
Ουσιαστικά, πολίτες που διέθεταν νομίμως υφιστάμενες κατοικίες, οι οποίες καταστράφηκαν από φυσική καταστροφή, στερούνται σήμερα της δυνατότητας αποκατάστασης εξαιτίας μιας μεταγενέστερης ψηφιακής χωρικής αποτύπωσης και όχι λόγω κάποιας αυθαίρετης μεταβολής ή επέμβασης εκ μέρους τους.
Πρόκειται για ένα σημαντικό θεσμικό κενό που απαιτεί ειδική αντιμετώπιση.
«Πλέον, το πρόβλημα αφορά ιδίως περιπτώσεις εκτός σχεδίου ακινήτων, τα οποία σήμερα είναι μη άρτια και μη οικοδομήσιμα. Για την αποκατάσταση του πυρόπληκτου κτιρίου απαιτείται η ανακατασκευή του με τον ίδιο όγκο και το ίδιο εμβαδόν. Όταν όμως τμήμα της ιδιοκτησίας εμπίπτει σε έκταση που εμφανίζεται ως δασική στον κυρωμένο δασικό χάρτη, δεν μπορεί να ολοκληρωθεί η απαιτούμενη αδειοδοτική διαδικασία για την ανακατασκευή. Κατά συνέπεια, δεν μπορεί να προχωρήσει ούτε η διαδικασία χορήγησης της αντίστοιχης κρατικής αρωγής για την ανακατασκευή, ακόμη και όταν το ίδιο το περίγραμμα του κατεστραμμένου κτιρίου δεν εμπίπτει στη δασική έκταση», επισημαίνει ο κύριος Χάρης Δαμάσκος.
Δημήτρης Παπαδημητρίου: «Καλούμαι να επιστρέψω την προκαταβολή»
Ο 67χρονος σήμερα Δημήτρης Παπαδημητρίου μεγάλωσε περνώντας τα καλοκαίρια του στο Πανόραμα Άνω Λιοσίων, στο εξοχικό σπίτι των γονιών του, επί της οδού Ικαρίας. Θυμάται πως από το 1975 υπήρχαν κοτέτσια, ξερολιθιές, κλιματαριές και καλλιέργειες με ρεβίθια τριγύρω. Ξέρει, όπως λέει, ότι το χωράφι δεν ήταν δασική έκταση.
Ήταν ηλεκτροδοτούμενο από το 1975 είχε υπαχθεί στις διατάξεις του Ν.1337/1983 («Νόμος Τρίτση») και αποτελούσε νομίμως υφιστάμενο κτίριο επί δεκαετίες. Είχε 50 χρόνια νερό και τηλέφωνο, ενώ πλήρωνε κανονικά ΕΝΦΙΑ.Τα τελευταία 12 χρόνια το σπίτι της οδού Ικαρίας ήταν η κύρια και μοναδική κατοικία του.
Στη φωτιά το σπίτι καταστράφηκε ολοσχερώς. Όπως μπορείτε να δείτε στις φωτογραφίες που διέθεσε στο ΒΝ, η οροφή έπεσε και έμειναν μόνο 4 τοίχοι. Τα κλιμάκια κατά την αυτοψία το χαρακτήρισαν «κόκκινο» και εγκρίθηκε το ποσό των 110.000 ευρώ ως αποζημίωση. Έλαβε 10.000 ευρώ προκαταβολή και ακολουθούσε κατά γράμμα τις διαδικασίες. Στον τελευταίο έλεγχο όμως του ανακοινώθηκε πως το οικόπεδο είναι δασικό και πως πιθανό να υπάρχει λάθος, αλλά θα έπρεπε να είχε ήδη κάνει ένσταση.
«Όταν μου είπαν πως είναι δασικό ήμουν σίγουρος ότι πρόκειται για λάθος. Πήγα στο Δασαρχείο της Πάρνηθας και τη διεύθυνση Δασών και μου ανέφεραν ότι είχαν γίνει λάθη, πως στον χάρτη του 1945 δεν ήταν δασικό. Μου ζήτησαν να βρω το χάρτη του 1938, που δεν είχαν στην υπηρεσία τους και όταν τον προσκόμισα από δασολόγο τον απέρριψαν, γιατί όπως είπαν δεν ήταν δημόσιο έγγραφο. Προσκόμισα παλιές φωτογραφίες, αεροφωτογραφίες του 1945, αλλά δεν έγινε δεκτή η αναμόρφωση του δασικού χάρτη», λέει με παράπονο και απελπισία ο κύριος Παπαδημητρίου.
Ο Δημήτρης Παπαδημητρίου σκέφτηκε να προσφύγει στο ΣτΕ, όμως δεν το έκανε. Δεν διαθέτει τα χρήματα και ακόμα κι αν δικαιωθεί θα είναι πια αργά καθώς θα έχει βγει εκτός χρονικών ορίων για την κρατική αρωγή και δεν θα την λάβει. Επιπλέον πρέπει να επιστρέψει την προκαταβολή των 10.000 ευρώ που έλαβε με τόκο 6%!
Οι δασικοί χάρτες της Αττικής
Οι δασικοί χάρτες αναρτήθηκαν στο μεγαλύτερο βαθμό από το 2017 έως το 2021, ενώ η προθεσμία για την υποβολή αντιρρήσεων έληξε το 2022. Η ενημέρωση των πολιτών για το δασικό ή μη χαρακτήρα της ιδιοκτησίας τους δεν γινόταν με ατομική/προσωπική ειδοποίηση αλλά μέσω δημόσιων ανακοινώσεων. Έτσι όταν οριστικοποιήθηκαν οι περισσότεροι ιδιοκτήτες δεν είχαν καν γνώση της κατάστασης.
«Σε άλλο ακίνητο στην περιοχή της Αγίας Παρασκευής Αχαρνών από το αρχείο μας, υπάρχουν σχετικές ενστάσεις προς το δασαρχείο που έγιναν από ιδιοκτήτες πριν το 2015. Υπάρχει πρόβλημα στην περιοχή καθώς είναι εκτός σχεδίου. Πυρόπληκτα κτίσματα δεν έχουν ανακατασκευαστεί και οι ιδιοκτήτες τους υφίστανται τεράστια ταλαιπωρία. Παραπέμπονται σε δημόσιους φορείς χωρίς όμως αποτέλεσμα», εξηγεί ο Ευστάθιος Διανάς, ιδιοκτήτης κτηματικής εταιρείας ακινήτων.
Ο κύριος Δημήτρης και ο κύριος Διονύσης δεν είναι οι μοναδικές περιπτώσεις πυρόπληκτων που δεν κατάφεραν να φτιάξουν ξανά το σπίτι τους. Την ίδια μοίρα είχαν κι άλλοι πυρόπληκτοι στις ίδιες αλλά και άλλες περιοχές, ενώ δεν αποκλείεται εκτός αποζημιώσεων να βρεθούν και ιδιοκτήτες κατοικιών στο Πόρτο Γερμενό.
Θα συμβεί το ίδιο στο Πόρτο Γερμενό;
Εάν παρατηρήσει κανείς τους αναρτημένους δασικούς χάρτες γύρω από την καμένη περιοχή στο Πόρτο Γερμενό θα παρατηρήσει πως πολλές κατοικίες ακουμπούν ή ανήκουν σε εκτάσεις, τμήματα των οποίων έχουν χαρακτηριστεί δασικά.
«Δεν αποκλείεται κάποια σημεία να βρίσκονται στο δασικό χάρτη. Ελπίζουμε να μην υπάρξει παρόμοιο πρόβλημα. Η πολιτεία θα πρέπει να βρει λύση», λέει στο ΒΝ ο Γιώργος Γκιόκας, αντιδήμαρχος του δήμου Βιλίων.
Εάν τα σπίτια που με το νέο δασικό χάρτη χαρακτηρίστηκαν δασικά δεν είχαν καεί, οι ιδιοκτήτες τους θα συνέχιζαν να κατοικούν σε αυτά. Σε πολλές περιοχές άλλωστε οι ενστάσεις-αντιρρήσεις εξετάζονται ακόμα.
Μια απλή τροπολογία θα μπορούσε να δώσει το δικαίωμα στους πυρόπληκτους που ξεριζώθηκαν από τα σπίτια τους να κάνουν μια νέα αρχή.
Όπως ο κύριος Διονύσης που πλέον φιλοξενείται από τα παιδιά του καθώς στα 76 του χρόνια, δεν έχει που να μείνει. Ή ο κύριος Δημήτρης που δεν αντέχει πια να περνάει ούτε έξω από το καμένο του σπίτι.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών